Pracownicze Plany Kapitałowe – czym są PPK i jakie mają zalety?

Od pewnego czasu głośno jest o Pracowniczych Planach Kapitałowych. Nie wszyscy jednak wiedzą czym one właściwie są i jakie korzyści finansowe mogą nam przynieść. Niektórzy obawiają się, czy to rzeczywiście najlepsza i najbardziej bezpieczna opcja oszczędzania na przyszłość. Jak wyglądają Pracownicze Plany Kapitałowe i co je wyróżnia na tle pozostałych programów emerytalnych?

0
73

Pracownicze Plany Kapitałowe – jedna z wielu opcji

Aby zrozumieć, co wyróżnia Pracownicze Plany Kapitałowe, warto najpierw przyjrzeć się systemowi emerytalnemu w Polsce i dostępnym w nim opcjom. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – tak zwany I filar – i Otwarty Fundusz Emerytalny (OFE) czyli II filar, to jeszcze nie wszystko. W Polsce obecny jest także III filar, jako dodatkowe zabezpieczenie przed niedostatkiem w podeszłym wieku, które ma jednocześnie umożliwić nam godną emeryturę. W końcu według ekspertów, takie zabezpieczenie to jedno z tych praw obywatelskich, które są akceptowane na całym świecie. Ba – na terenach byłego zaboru austriackiego, a także pruskiego, pierwsze programy ochrony osób starszych poprzez określony system oszczędzania, miały miejsce już w XIX wieku. Prawie każdy z nas przejdzie kiedyś na emeryturę – perspektywy na godne życie w jej czasie powinny nas zatem żywo interesować. Jednak statystyki zwracają uwagę na smutny fakt: po dokonanej w 1999 roku reformie polskiego systemu emerytalnego, wielu Polaków zupełnie nie orientuje się w regułach i obowiązkach dotyczących wyboru oszczędzania emerytalnego. Biorąc pod uwagę ogromną ilość dostępnych opcji, warto to zmienić. Także dlatego, że standardowa emerytura przeciętnego Polaka niestety nie przedstawia się optymistycznie…

Dlaczego wybrać III filar?

Niektórzy sceptycznie podchodzą do oferty dodatkowego oszczędzania na emeryturę przy pomocy III filaru. Jednak jak zapewniają eksperci, warto się na to skusić. Statystyki twierdzą, że przechodzący na emeryturę sześćdziesięciolatek dostanie na niej miesięcznie zaledwie 60 proc. swojej ostatniej wypłaty – zaś sześćdziesięciolatka, jedynie 40 proc. I niestety to najbardziej optymistyczna prognoza. Polacy zazwyczaj nie mają też własnych oszczędności, tak samo zresztą jak przedstawiciele innych nacji. Niepokojącym przykładem jest z pewnością Japonia, gdzie przez wieki starszymi osobami opiekowali się potomkowie – dziś, kiedy ten sposób organizacji społeczeństwa odchodzi do lamusa, brak oszczędności u osób w podeszłym wieku stanowi duży problem. To stąd taka popularność oszczędzania w ramach III filaru i dostępnych w nim opcji. Jak dotąd, w Polsce mieliśmy do wyboru przede wszystkim Pracownicze Programy Emerytalne (PPE), a oprócz nich także Indywidualne Konta Emerytalne (IKE) oraz Indywidualne Konta Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE). Dzięki uchwale Sejmu z dnia 4 października 2018 roku, możemy również skorzystać z Pracowniczych Planów Kapitałowych, które weszły w życie 1 stycznia 2019 roku. Na czym właściwie polegają?

Czym są Pracownicze Plany Kapitałowe?

Pracownicze Plany Kapitałowe – w skrócie PPK – to według definicji, powszechny program systematycznego oszczędzania z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb finansowych po osiągnięciu 60-tego roku życia. Środki w nim zgromadzone będą środkami prywatnymi. Adresowany jest do pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę – blisko jedenastu milionów osób, z czego dziewięć milionów pracuje w prywatnych przedsiębiorstwach, a dwa miliony – w tak zwanej „budżetówce”. W Pracownicze Plany Kapitałowe mają być zaangażowane państwo, pracodawcy i sami pracownicy. Projekt powstał dzięki współpracy rządu, Polskiego Funduszu Rozwoju, organizacji pracodawców oraz związków zawodowych reprezentujących pracowników. PPK ma zachęcić pracowników do systematycznego oszczędzania z przeznaczeniem na wypłatę środków po osiągnięciu 60. roku życia.

Kto podlega obowiązkowi PPK?

W myśl podpisanej przez prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej w dniu 19 listopada 2018 roku ustawy o Pracowniczych Planach Kapitałowych, mają być one powszechne. Środki gromadzone w ramach Pracowniczych Planów Kapitałowych mają mieć charakter prywatny oraz podlegać dziedziczeniu. Każdy podmiot zatrudniający musi zawrzeć z pracownikami umowę o zarządzanie PPK i automatycznie zapisać do planu pracowników. Sam pracownik może jednak zrezygnować. Pracodawca nie musi uruchamiać PPK, jeśli co najmniej 25 proc. jego pracowników należy do PPE lub w przypadku mikroprzedsiębiorców wszyscy pracownicy dobrowolnie zrezygnują z udziału w programie Pracowniczego Planu Kapitałowego. Taką deklarację muszą jednak odnawiać co cztery lata. Składka na PPE pracowników przedsiębiorcy musi wynosić co najmniej 3,5% wynagrodzenia, by można było ten program uznać za ekwiwalent PPK. Dodatkowo, oszczędzać w ramach Pracowniczego Planu Kapitałowego nie może osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą. Również osoba, która zatrudnia inną osobę także nieprowadzącą działalności gospodarczej, nie ma obowiązku otwierania PPK; tak samo dwie osoby fizyczne, które prowadzą działalność, ale w innym zakresie niż ten, w którym jedna zatrudnia drugą.

Wpłaty na PPK – jak będą wyglądać?

To, co najbardziej interesuje pracowników, to oczywiście składki i gromadzenie środków finansowych w ramach Pracowniczych Planów Kapitałowych. Jak będą wyglądać wpłaty? Jak już pisaliśmy, pracownik odpowiadać będzie tylko za część składek: kolejne części opłacać będą pracodawca i Skarb Państwa. W przypadku pracownika, wpłata podstawowa to 2 proc. wynagrodzenia, dodatkowa natomiast może wynieść do 2 proc. Jeżeli pracownik nie osiąga 1,2 kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, może dokonywać wpłat mniejszych niż 2 proc., jednak nie mniejszych iż 0,5 proc. Jeśli chodzi o pracodawcę, to podstawowa wpłata po jego stronie wynosi 1,5 proc. wynagrodzenia pracownika, natomiast wpłata dodatkowa – do 2,5 proc. wynagrodzenia. Wynagrodzenie pracownika jest tutaj rozumiane jako podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Oprócz tego, wpłata dodatkowa może być różnicowana, na przykład ze względu na długość zatrudnienia pracownika lub postanowienia dotyczące wynagrodzeń. Trzecim składającym się na Pracownicze Plany Kapitałowe podmiotem, będzie Skarb Państwa: tutaj system wpłat wygląda nieco inaczej. Jednorazowa wpłata powitalna na rzecz uczestnika, którą inicjuje Skarb Państwa, to 250 zł. Dodatkowo, każdego roku, po spełnieniu określonych warunków, państwo będzie dopłacało nam do zgromadzonych już oszczędności 240 zł.

Wypłata środków z Pracowniczych Planów Kapitałowych – co się stanie gdy skończymy 60 lat?

Gdy pracownik ukończy 60. rok życia, 25 proc. zgromadzonych przez niego funduszy zostanie mu wypłacone jednorazowo – chyba że on sam zawnioskuje o wypłatę ratalną. Co z pozostałymi 75 proc.? Będą one wypłacane w comiesięcznych ratach, przy czym ich liczba musi wynosić co najmniej 120 – chyba, że pracownik zawnioskuje o zmianę liczby rat. Zmniejszenie liczby rat poniżej 120 jednak będzie miało konsekwencje: pracownik będzie zobowiązany do zapłaty podatku od dochodów kapitałowych od kwoty wypłaty przekraczającej 25% wartości aktywów zgromadzonych w Pracowniczych Planach Kapitałowych. Wypłacanie środków będzie dostępne również w wersji świadczenia małżeńskiego: kiedy współmałżonek osiągnie 60. rok życia, nasze oszczędności mogą być wypłacane wspólnie. Więcej na temat sposobów wypłacania oszczędności zgromadzonych w ramach Pracowniczych Planów Kapitałowych.

Czy środki z Pracowniczych Planów Kapitałowych można podjąć wcześniej?

Istnieją opcje wcześniejszego podjęcia środków zgromadzonych w ramach PPK. Wówczas, na żądanie uczestnika, nastąpi wypłata zebranych wcześniej funduszy, potrącona jednak zostanie wpłata powitalna i wszystkie pozostałe, których dokonał Skarb Państwa. Z wpłat dokonywanych przez pracodawcę, 30 proc. przelane zostanie na konto ZUS, od pozostałej kwoty uczestnik będzie musiał zapłacić podatek dochodowy. Raz w życiu można wypłacić 100 proc. zgromadzonych środków, jeżeli mają one być poświęcone na zakup domu lub mieszkania, całość pobranej kwoty musi być jednak zwrócona w ciągu piętnastu lat. W przypadku poważnej choroby swojego współmałżonka lub dziecka, wypłacić można 25 proc. środków, jednorazowo lub w ratach. Ważną kwestią jest także dziedziczenie środków z Pracowniczych Planów Kapitałowych po śmierci uczestnika. Dziedziczenie środków odbywa się na podstawie zasad zawartych w ustawie o Pracowniczych Planach Kapitałowych – warto się z nią zapoznać!

Źródła:

  • Olejnik, I. (2009). Otwarte fundusze emerytalne w opinii konsumentów. Wiadomości Ubezpieczeniowe, 4, s.77-85 ; – Michalska, A. Prawa człowieka w systemie norm międzynarodowych, Warszawa-Poznań 1982, s. 210.
  • Szumlicz T. (2005), Ubezpieczenia społeczne. Teoria dla praktyki, Bydgoszcz-Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Branta” ; – Szczepański, M., & Brzęczek, T. (2008). Determinanty rozwoju pracowniczych programów emerytalnych w Polsce w świetle badań opinii pracodawców. Polityka Społeczna, (8), s.25-31.
  • Kawalec, S., Błażuk, K., & Kurek, M. (2015). Jak mobilizować dodatkowe oszczędności emerytalne. Capital Strategy, Warszawa.
  • Pieliński, B. (2012). Polityka społeczna wobec starzejącego się społeczeństwa—rozwój systemu emerytalnego i systemu Ubezpieczenia Opieki Długoterminowej w Japonii. problemy polityki społecznej, (18).
  • Komisja Nadzoru Finansowego: „Pracownicze programy emerytalne w 2017 roku.” (2017).
  • http://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=2811
  • http://orka.sejm.gov.pl/proc8.nsf/ustawy/2811_u.htm
  • https://pracowniczeplanykapitalowe.org.pl/
  • https://praca.gazetaprawna.pl/artykuly/1315274,ppk-pracownicze-plany-kapitalowe-kiedy-wejda-w-zycie-skladki-wyplata.htm
  • https://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-sejm-uchwalil-ustawe-o-pracowniczych-planach-kapitalowych,nId,2640542
  • https://axa.pl/emerytura-i-inwestycje/ppk/pytania-o-ppk-i-odpowiedzi/

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here